آشنایی با قالی هفت شهر عشق

0
8
نمایی از قالی هقت شهر عشق در موزه آستان قدس رضوی
قالی هقت شهر عشق

قالی هفت شهر عشق، یک قالی با طرح محرابی تصویری است این فرش یکی از نفایس موجود در موزه فرش آستان قدس رضوی است که به دلیل وجود نقش هفت بنای مقدس شیعیان در متن قالی، به هفت شهر عشق شهرت یافته است. این فرش در سال 1353 در اصفهان و در کارگاه مرحوم یدالله صفدرزاده حقیقی فرزند ارشد مرحوم مهدی صفدرزاده حقیقی خلق گردیده است. بافت این اثر 6 سال زمان برده است که پس از اتمام بافت توسط یدالله صفدرزاده و به نام پدر مرحومشان به موزه فرش آستان قدس رضوی وقف گردید. اکثر کارشناسان معتقدند که قالی هفت شهر عشق نفیس‌ترین قالی بافته‌شده در عصر معاصر است.

قالی هفت شهر عشق
قالی هفت شهر عشق

طرح و نقش قالی هفت شهر عشق

طرح کلی قالی هفت شهر عشق، توسط استاد محمود فرشچیان، استاد جعفر رشتیان و استاد نوروز حفیظی طراحی‌شده است و به‌صورت تلفیقی از طرح محرابی و تصویری است. رنگ و نقطه کردن طرح قالی روی کاغذ شطرنجی نیز بر عهده شادمان مؤیدی بوده است.
متن قالی دارای طرح محرابی با رنگ زمینه‌ی سرمه‌ای است. در طاق محراب دو ملک مشاهده می‌شود که با یک دست قرآن را گشوده‌اند و با دست دیگرشان در حال اشاره به اسم جلاله(الله) هستند.

شمسه های فرش هفت شهر عشق

در قالی هفت شهر عشق، هفت شمسه دوازده پر در مرکز محراب، نقش شده است که درون هر یک از آن‌ها یک بنای مذهبی شیعیان آورده شده است. فرشتگان و ملائک الهی در حال پرواز در تمام متن قالی و دورتادور شهرها ترسیم شده‌اند. این فرشتگان در حال حمل سبدها و دسته‌هایی از گل‌های رنگارنگ‌اند و یا ظرفی از نور را حمل می‌کنند و در حال نواختن شیپورند.

فضای بین فرشتگان در سراسر متن قالی، با فرشتگان کوچک‌تر و اسلیمی‌های ابری(چینی) پرشده است. به دلیل استفاده از رنگ‌های سرد برای ابرها، هماهنگی بسیار زیبایی با متن سرمه‌ای قالی ایجاد شده است. شهرهای رسم شده در شمسه ها مکه، مدینه، نجف، کربلا، کاظمین، مشهد، سامرا هستند. در پایین متن قالی تعدادی از آثار تاریخی و مذهبی ایران در فضای سبز و خرم ترسیم شده که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از: مقبره حافظ، سعدی، فردوسی، مسجد جامع یزد، مسجد امام اصفهان، مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان، حرم حضرت معصومه(س)، شاه‌چراغ شیراز و …

قالی هقت شهر عشق
قالی هقت شهر عشق

چنگ اسلیمی های چشم نواز

در بالای قالی و فضای لچکی شکل بالای محراب، زمینه مسی رنگی با تزئینات زیبای اسلیمی کار شده است. در این فضا طرح جدیدی از چنگ اسلیمی با همان اصول طراحی سنتی، بکار رفته است. این چنگ ها به‌صورت فرشته با برگ های ختایی طراحی شده که بال‌های خود را در حالت‌های مختلف گشوده‌اند. وسط لچک‌ها از اتصال بال‌های فرشتگان، قاب اسلیمی ساخته‌شده  است

در قسمت‌های پایین لچک در بین شاخه‌های ختایی ابر چینی نیز مشاهده می‌شود. در جایی که دو لچک به هم دیگر متصل می‌شوند کلمه الله به رنگ طلایی و به خط ثلث نوشته شده است. بر بالای طاق لچک، کتیبه‌ای زیبا آیات 5 تا 9 سوره دهر«انسان» که در توصیف بهشت و بندگان مخلص و نیکوکار خداوند  به خط ثلث نوشته شده است.

حاشیه های قالی هفت شهر عشق

قالی هفت شهر عشق علاوه بر لور، دارای یک حاشیه اصلی و دو حاشیه کوچک و سه زنجیره است.
طرح این حاشیه به‌صورت واگیره ای و در هر واگیره، شمسه ای به‌صورت گل هشت پر طرح‌شده که در اطراف هر پر، فرشتگانی این شمسه را به‌وسیله بال‌هایشان نگه‌داشته‌اند. فضای میان شمسه ها به‌وسیله گل های شاه عباسی ساده و زیبایی تزئین شده است.

بافت

فرش هفت شهر عشق زیر نظر مرحوم استاد یدالله صفدر زاده و با مدیریت بافت خانم عفت بالامجان انجام شده است. این قالی دارای تار ابریشم و پود پنبه و پرز پشم و ابریشم می‌باشد. فرش با گره نامتقارن( فارسی) و با رج شمار 75 گره در 6.5 سانتی‌متر به شیوه لول بافته شده است. شیوه پود گذاری در بافت این قالی نیز به‌صورت دو پود است و شیرازه آن به‌صورت متصل پیچیده شده است.
در قسمت گلیم بافی در پایین فرش و قبل از ساده بافی پرچم ایران بافته‌شده است.در این قسمت کتیبه‌ای به خط نستعلیق به رنگ سیاه وجود دارد که در آن علت و نام عوامل و افرادی که در خلق این قالی نقش داشته‌اند در قالب شعر آورده است.

 

منابع و ماخذ:
1- کمندلو، حسین (1388).” بررسی قالی هفت شهر عشق”. نگره، سال ،ش 12.
2- قالی هفت شهر عشق . شناسنامه قالی . موجود در بایگانی موزه فرش آستان قدس رضوی
3- صوراسرافیل، شیرین.” فرش ایران”. فرهنگسرا.1366

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید