بررسی یادگاری بافی در قالی های دستباف

0
6
خط نوشته در قالی دستباف
خط نوشته و یادگاری بافی در قالی دستباف

یادگاری باقی به نوشته‌ها یا اعدادی گفته می‌شود که در نقشه وجود ندارد و توسط قالیباف به فرش اضافه می‌شود. بیشتر یادگاری بافی توسط قالیبافان عشایر و روستایی انجام می‌شود. البته این کار به جغرافیا  و منطقه‌ی خاصی اختصاص ندارد.

یادگاری بافی‌ها نوشته‌هایی در قالی است که اغلب شامل اعداد و اسامی است و در مواردی نادر، نقش‌های‌های ابداعی است که ارتباطی با نقشه‌ی اصلی ندارد چنین نوشته‌هایی در قالی‌های غیرشهری سایر مناطق ایران نیز به چشم می‌خورد نوشته بافی در نظام قالیبافی ایران پدیدهای جدید تلقی نمی‌شود، خط نوشته در قالی‌های دوره‌ی صفویه و قاجار نیز مشاهده می‌شود. «حضور چنین خط نوشته‌هایی در دوره‌ی صفویه بسیار معدود و محدود بود اما در دوره‌ی قاجار به‌وفور از آن‌ها استفاده می‌شد. این درواقع همسو با جریان تحولات اجتماعی فرهنگی و سیاسی دوره‌ی قاجار است»

نمونه یادگاری بافی در قالی دستباف
نمونه یادگاری بافی در قالی دستباف

تفاوت خط نوشته ها در قالی های شهری و غیر شهری

خط نوشته‌ها در قالی‌های شهری و غیرشهری به لحاظ موقعیت قرارگیری در قالی، شیوه‌ی نقش‌پردازی و هماهنگی با نقوش، قابل‌تفکیک و تمایز هستند؛ نوشته‌ها در قالی شهری متناسب با طرح‌ها و تصاویر بافته‌شده‌ی قالی انتخاب می‌شوند و طرح و خوشنویسی مکمل یکدیگرند و هر دو در خدمت هرچه زیباتر و بهتر بیان کردن پیام هنرمند )طراح و نقاش فرش(هستند  نوشته‌ها در کتیبه‌های مشخصی جای‌داده می‌شوند و هماهنگی خط و نقوش مدنظر قرار می‌گیرد.

درحالی‌که خط نوشته‌ها در فرش‌های عشایری و روستایی نمایش نوعی بی‌نظمی و بی‌قاعدگی عامدانه است که هم‌زمان با نقشه طراحی نشده‌اند و در حین بافت شکل‌گرفته‌اند. در این نوع خط نوشته‌ها برخلاف نوع شهری آن، بافنده کنشگر اصلی تلقی می‌شود و دربردارنده‌ی اطلاعاتی درباره‌ی بافنده؛ شامل سال بافت، اسم بافنده یا نزدیکان و دل‌بستگی‌های او است. لذا برای تفکیک نوشته بافی غیرشهری از نوع شهری آن، اصطلاح «یادگاری بافی» را می‌توان به کار برد. چراکه بافنده از طریق شکل‌های مختلف یادگاری بافی،اعلام می‌کند که در زمان خاصی در این دنیای هنر حضورداشته است.

جای قرار گرفتن یادگاری در قالی

بر مبنای جهت خوانایی و موقعیت منطقی بافتن نوشته‌ها در حین کار، یادگاری بافی یا در نیمه دوم فرش، نزدیک حاشیه‌های پایانی و یا در قسمت حاشیه جای‌داده شده است. و در مواردی بافنده سعی کرده است از طریق قرینه‌سازی، ناهماهنگی نوشته و نقوش را کاهش دهد.

موضوعات یادگاری ها

موضوعات یادگاری بافی ها شامل سال بافت، اسم زن، اسم مرد و اشکال خاص اســت. نمونه‌هایی که دارای سال بافت می‌باشند خواه همراه با کلمه‌ی سال، اسامی و کلمات دیگر و یا به‌تنهایی، بیشترین حجم یادگاری بافی ها را تشکیل می‌دهند.

 

نتیجه گیری

به‌طورکلی خط نوشته‌های قالی‌ها را می‌توان در دو گروه مشخص طبقه‌بندی کرد، گروهی که آن‌ها را «شناسا» می‌نامند و در قالب یک یــا چند واژه اطلاعات ارزشمندی درباره‌ی نحوه تولید قالی اعم از تاریخ بافت، محل بافت، نام سفارش‌دهنده، بافنده یا تولیدکننده اثر به دست می‌دهند. گروه دیگر مشتمل بر نوشته‌هایی است که در قالب ادبیات یا جمله‌ها و آیات، مضامین مختلفی را انتقال می‌دهند. یکی از کارکردهای خط نوشته این است که درواقع شناسا و معرف قالی هستند بر اساس اطلاعاتی که از تولیدکننده و بافنده‌ی قالی در یادگاری بافی ها قرار داده‌شده است، نمونه‌ها ازلحاظ محتوایی به دودسته شناسا و ناشناسا قابل‌تفکیک هستند در تحلیل هر دودسته از نمونه‌ها، بیشترین حجم محتوا شناساست،

 

 

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید